ابراهيم عاملي ( موثق )

197

تفسير عاملي ( فارسي )

ابو الفتوح نوشته است : قتاده گفت : صحابه ى رسول را همه سؤال در كلاله بودى و از آن پرسيدندى : خداى تعالى اين آيه فرستاد . « لَيْسَ لَه وَلَدٌ وَلَه أُخْتٌ » 176 مجمع : مقصود آن است كه فرزند و پدر و مادر نداشته باشد ، چون باتّفاق همه اگر والدين يا فرزند باشد خواهر و برادر ارث نميبرند بعلاوه كلمه ى كلاله نام آن خويشاوندى است كه در نسب محيط مينامند يعنى فرا - گير شخص ، ولى پدر و مادر و فرزند را لصيق مينامند ، يعنى متّصل و چسبيده به شخص . « فَلَها نِصْفُ ما تَرَكَ » 176 ابو الفتوح : اگر مرده اولاد و والدين نداشت و خواهر داشت ، براى فقهاى شيعه به مقتضاى صريح آيه ، نصف اموال او مال خواهر او است ، و نصف ديگر هم مال او است ، چون برديگر خويشان او مقدّم است و بموجب اين آيه كه حكم بأولويّت و شايستگى و تقدّم بعضى بر ديگران شده است « وَأُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ » . و باقى گفتند : اگر ديگر خويشان ميّت مثل عمو و عموزاده و برادر زاده باشند آن نصف ديگر مال آنها است ، و اگر نباشند مال خواهر است ، ولى شافعى و جماعتى از فقها گفته‌اند : اگر ديگر خويشاوندان نبودند ، نصف ديگر مال ميّت بايد در بيت المال باشد براى به كار بردن به سود عموم مسلمين . « وَهُوَ يَرِثُها » 176 ابو الفتوح : « باتّفاق علماء » برادر تمام اموال خواهر را به - ارث ميبرد ، اگر اولاد نداشته باشد ، و اگر دختر داشت بمذهب باقى فقها نصف مال برادر و نصف مال دختر است ، ولى بعقيده ى علماى شيعه همه ى اموال او حق دختر است ، چون در آيه شرط شده است كه اگر فرزند نبود برادر ارث ميبرد پس در صورت بودن دختر ، شرط ارث بردن برادر فراهم نيست . « فَإِنْ كانَتَا اثْنَتَيْنِ فَلَهُمَا الثُّلُثانِ » 176 ابو الفتوح : در مذهب شيعه دو ثلث مال ميّت بصريح اين جمله مال دو خواهر است و ثلث ديگر بموجب « وَأُولُوا الأَرْحامِ » چنان كه در حقّ الإرث يك خواهر گفتيم ، ولى ديگر فقهاء همان نظر